Abdülhamit Devrinde Sansür / Cevdet Kudret

Sansürle ilgili uygulamalar Abdülhamit’ten önce Abdülaziz zamanında başlamıştı. Basımhane nizamnamesine göre ‘’kitapların meclis-I maarifçe incelenip memlekete ve devlete zararlı olmadığı saptandıktan sonra verilecek ile basılabilece’i'’ karara bağlanmıştı. 1888 de Abdülhamit Matbaalar nizamnamesini çıkardı. Türkiye’de basılacak her şey 59 kişilik bir kurulun onayına bırakıldı. Sakıncalı bulunan 150 çuval kitap Çemberlitaş hamamının külhanında yakıldı. Halit Ziya Uşaklıgil tefrika edilmekte olan Kırık Hayatlar romanının sansür memuru tarafından kırmızı kalemle delik deşik edildiğini gördükten sonra meşrutiyet ilanına kadar tek satır yazmamıştı. Abdülhamit bu kurulun yanısıra bazı gönüllü jurnalciler de tutmuştu. Bunlar ‘’elinde yasak kağıtlar bulunduranları’’ haber veriyorlardı. Yabancı yayınların ülkeye girişi de sıkı denetim altındaydı. Ülkenin kültür hayatı kısırlaşmıştı. Padişahı anımsatack yıldız, tepe, sakal, gibi birçok söz yasaktı. İhtilal, isyan gibi sözcükler tarih kitaplarından çıkarılmıştı.Padişahın ya da kardeşlerinin kimseye konamazdı. Abdülhamit elektrikten hoşlanmazdı. Telefonu memlekete sokmazı.

Fotoğraf : Sevgi Beyazova